Panagiotis Xoplidis
Donald Trump’a inanırsak, kapitalizmin dünya başkenti New York’un belediye başkanı seçilen kişi bir komünisttir. Gerçek şu ki, Müslüman bir göçmen olan Zohran Mamdani, Amerika Birleşik Devletleri başkanının faşist söyleminin saldırdığı her şeyi temsil ediyor. Ancak Mamdani, ılımlı bir sosyal demokrat ve DSA (Amerika Demokratik Sosyalistleri) üyesidir. Kampanyasının temel söylemleri, kira dondurma ve kontrolleri, ücretsiz ve hızlı otobüsler, anaokulları ve belediye marketleri aracılığıyla New York’u «çoğunluk için daha yaşanabilir» hale getirmektir.
Bunların hiçbiri birkaç on yıl önce radikal olarak kabul edilmezdi ve kesinlikle bunların hiçbirinin komünizmle bir ilgisi yoktur. Merkezi bir refah devleti olmayan Amerika Birleşik Devletleri’nde bile, geçmişte büyük kamu altyapı projeleri uygulayan belediyelerde güçlü bir sosyal demokrat politika geleneği vardı. Mamdani’nin programını «aşırı» gösteren şey, modern kapitalizmin vahşeti ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki yaygınlığıdır. Nitekim kapitalist dünyanın birçok şehrinde, hatta çok daha yoksul ülkelerde bile benzer önlemler sürdürülüyor.
Zohran Mamdani’nin zaferi kapitalizmin dünya başkentinde ne anlama geliyor?
Dolayısıyla siyasi çalkantı, işçi sınıfı için önemli ve gerekli olan programla ilgili değil, programın yalnızca Trumpizm’le değil, aynı zamanda Amerikan kapitalizminin kriziyle de çatışmasıyla ilgilidir. New York da bu durumdan nasibini almış durumda. Mamdani’nin bir milyon seçmeninin yaşadığı ve seçim mekanizması olarak harekete geçerek siyaseti sokaklara geri getiren 100.000 kişinin yaşadığı mahallelerde günlük yaşam imkansız hale geldi. Seçim kampanyası ulusal bir boyut kazanmış olsa da, Mamdani, nüfusun yaklaşık %40’ının yabancı uyruklu olduğu bir şehirde, bir New Yorklu olarak statüsünü vurgulayarak, laik ve çok ırklı bir demokrasiyi koruyan ahlaki bir söylemle yerel sorunlara odaklandı.
En acil sorunların çözümü son derece riskli, çünkü küçük iyileştirmeler bile belediye bütçesinin «gerçekçiliğine» bağlı olacak. Belediye başkanının kira fiyatlarına müdahale yetkisi sınırlıdır ve Mamdani, New York Times’a verdiği bir röportajda, özel sektörün konut inşaatındaki rolü hakkındaki fikrini değiştirdiğini belirtti. Önerilen konut kooperatifleri kolektif olarak yönetilecek, ancak devlet sübvansiyonlarına dayanmadan piyasa dahilinde faaliyet gösterecek.
Dört yıllık kira dondurması, büyük bir müdahale olasılığı olmaksızın, kanunla belirlenen belirli bir formüle göre artış veya azalışlar yapılacağı için dairelerin küçük bir yüzdesini etkileyecek. Mamdani’nin pragmatizmi, belediye yönetimini destekleyecek personel tarafından zaten vurgulanıyor. Diğer şeylerin yanı sıra, New York Polis Departmanı’nın mevcut komiseri Jessica Tisch’ten görevinde kalmasını isteyecek. Tisch, şehrin en zengin ailelerinden birinin çocuğu ve Gazze dayanışma hareketinin birçok aktivistinin antisemitizm suçlamalarıyla zulüm görmesinden sorumlu Siyonist bir örgüt olan Anti Defamation League’in bir üyesi. Yakın çevresinde ayrıca George Soros’un Açık Toplum Vakfı’nın ve Demokrat Parti’nin kalbi olan düşünce kuruluşu Amerikan İlerleme Merkezi’nin eski başkanı Patrick Gaspard da yer alıyor.
Siyasi kutuplaşma artıyor ve entegre edilmesi kolay olmayacak.
Mamdani’nin zaferi bu nedenle düzen için bir «kırmızı tehdit» değil, siyasi sisteme yönelik daha geniş bir güvensizlik ve öfke olgusunun bir parçası – her ne kadar bu olgu Cumhuriyetçiler ve Demokratlar olmak üzere iki temel direğin içinde kalsa da. Bir bakıma Trump, kitlesel hoşnutsuzluktan yararlanarak ve Amerikan toplumundaki artan sınıf öfkesini aşırı sağa yönelterek Cumhuriyetçileri «kurtaran» kişi oldu. Demokrat Parti’ye gelince, Bernie Sanders karşı bir çaba gösterdi, ancak burjuva kutuplaşmasının çerçevesine hapsolmuş toplumsal hoşnutsuzluğun kısır döngüsünü kıramadı. DSA’nın diğer popüler üyelerinin (Alexandria Ocasio-Cortez gibi) seçilmesinin deneyimi, sonunda Demokratları değiştirmedikleri, ancak partinin onları değiştirdiğidir. Cortez, soykırımın ortasında, İsrail’e askeri yardım lehine oy verecek kadar ileri gitti ve bunun savunma silahlarını saldırı silahlarından ayırdığını söyledi!
Mamdani’nin ilan ettiği hedef, Virginia ve New Jersey eyaletlerindeki zaferlerle güçlenen Demokrat Parti’yi yeniden canlandırmak. Adayları, gizli servislerde ve askeri ağlarda deneyime sahip liderler olan sözde «CIA Demokratları» grubuna mensuptu. Demokrat Parti, eski Başkan Obama aracılığıyla ve ayrıca partinin sağ kanadına mensup ve zenginler için vergi artışlarına karşı çıkan New York Valisi Kathy Hotchul aracılığıyla, Mamdani’ye cömertçe destek verdi.
Ancak siyasi kutuplaşma artıyor ve entegre edilmesi kolay olmayacak. 18-35 yaş arası katılımcıların %76’sı sosyalizme olumlu baktıklarını belirtirken, Mamdani’nin «komünist» olarak «damgalanması» muhtemelen tam tersi bir etki yarattı. Filistin ile sınırlı da olsa dayanışması, onu yalnızlaştırmakla kalmadı, aynı zamanda özellikle gençler arasındaki radikalleşme eğilimlerini yansıtarak güçlendirdi. Ancak Demokrat Parti çerçevesinin dışına çıkmayı amaçlayan her türlü bakış açısının reddedilmesi bu eğilimleri yavaşlatmaktadır; zira modern kapitalizmde küçük toplumsal kazanımlar bile burjuva siyasetinden sınıfsal ve siyasal bağımsızlığı ön koşul olarak kabul etmektedir.
